حضرت خدیجه‌ علیها السلام مادر مؤمنان
57 بازدید
موضوع: اخلاق و عرفان
مصاحبه کننده : افق حوزه
محل مصاحبه : حوزه علمیه قم
نحوه تهیه : فردی
محل انتشار : افق حوزه شماره 591
تاریخ نشر : 1398/02/31

     گروه خبری:اخبار افق  | تاریخ:1398/02/31 | ساعت:12:52 | شماره خبر:407215

حضرت خدیجه‌ علیها السلام مادر مؤمنان

گفت‌وگو با حجت‌الاسلام محمد خردمند

اشاره: حضرت خدیجه کبری‌ علیها السلام را چقدر می‌شناسیم؟! زنان بهشتی چه کسانی هستند و زنان و دختران امروز چه نسبت و مشابهتی با مادر مؤمنان دارند؟ و... گفت‌وگوی حاضر شاید بتواند پاسخی به این‌گونه پرسش‌ها باشد و روزنه‌ای به سوی روشنایی بگشاید و حال و روز بانوان مسلمان را بهتر سازد...

همه زنان تا زمانی که در این دنیا هستند مورد آزمایش الهی قرار می‌گیرند و کسانی بهشتی می‌شوند که مانند حضرت خدیجه کبری‌ علیها السلام گوهر ایمان خود را حفظ کنند و اخلاق و سبک زندگی‌شان را بر اساس آن سامان دهند.

جناب خدیجه کبری‌ علیها السلام چنان عفاف کامل و خویشتن‌داری و تقوایی داشت که در همان دوران تاریک جاهلیت نیز او را طاهره یعنی پاک و پاکیزه می‌نامیدند.

آیا زن مسلمانی که عفاف و حجابش را به‌صورت کامل حفظ نمی‌کند و یا خمس مالش را نمی‌پردازد و... می‌تواند خودش را دوستدار واقعی حضرت خدیجه کبری‌ علیها السلام و حضرت فاطمه زهرا‌ علیها السلام بشمارد؟!

زنان بهشتی چه کسانی هستند؟

▪ ببینید به‌طور کلی هر مرد یا زن مسلمانی که بتواند ایمانش را تا پایان زندگی حفظ کند و عمل صالح انجام دهد و با ایمان از این دنیا برود؛ بهشتی می‌شود. در قرآن کریم آمده است: «... وَ مَنْ عَمِلَ صالِحاً مِنْ ذَکَرٍ أَوْ أُنْثى‏ وَ هُوَ مُؤْمِنٌ فَأُولئِکَ یَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ یُرْزَقُونَ فیها بِغَیْرِ حِساب‏» (غافر/40) و هر کسی از مرد و زن، کار شایسته انجام دهد و مؤمن باشد، پس آنان وارد بهشت می‌شوند و در آن بی‌حساب روزی داده می‌شوند.پس می‌توان گفت مردان و زنان بهشتی فراوانند ولی بهشتیان یکسان و در یک درجه نیستند و مراتب و درجاتی دارند و البته برترین و عالی‌ترین مردان و زنان بهشتی، محدود و انگشت شمار هستند. درباره زنان بهشتی در روایت چنین آمده است:

رسول الله‌ صلی الله علیه و آله و سلم: «أَفضَلُ نِساءِ أَهلِ الجَنَّةِ أَربَعٌ: خَدِیجَةٌ بِنتُ خُوَیلِدٍ، وَ فاطِمَةُ بِنتُ مُحَمَّدٍ، وَ مَریَمُ بِنتُ عِمرانَ، وَ آسِیَةُ بِنتُ مُزاحِمٍ امرَأَةُ فِرعَونَ»(1) پیامبر خدا‌ صلی الله علیه و آله و سلم گفت: برترین زنان اهل بهشت، چهار نفرند: خدیجه دخت خویلد و فاطمه دخت محمد‌ صلی الله علیه و آله و سلم و مریم دخت عمران و آسیه دخت مزاحم، همسر فرعون.(2) و البته در بین این چهار بزرگوار نیز حضرت فاطمه زهرا‌ علیها السلام بهترین و عالی‌ترین زن بهشتی است.

درباره جایگاه دینی و اسلامی حضرت خدیجه‌ علیها السلام توضیح دهید.

▪ فضیلت اخلاقی و عفاف و تقوای حضرت خدیجه‌ علیها السلام سبب شده بود که حتی در دوران جاهلیت نیز طاهره و پاک نامیده شود همان‌گونه که نوشته‌اند: «... و کانت تُدعی فی الجاهلیّة بالطّاهرة لشدّة عِفافها و صیانتها»(3) جناب خدیجه کبری‌ علیها السلام چنان عفاف کامل و خویشتن‌داری و تقوایی داشت که در همان دوران تاریک جاهلیت نیز او را پاک و پاکیزه می‌دانستند.

أم‌المؤمنین حضرت خدیجه‌ علیها السلام اولین زنی بود که به پیامبر اکرم‌ صلی الله علیه و آله و سلم ایمان آورد و با جان و مال و همه سرمایه‌اش خالصانه به دفاع از اسلام پرداخت و در این راه هیچ کوتاهی نکرد. او اموال فراوانش را در روزگار سختی و محاصره اقتصادی ایثار کرد تا مسلمانان را از تنگنای مالی و رنج گرسنگی برهاند و آنان را در برابر دشمنان ایمن سازد. آری ایمان و ایثار و عمل صالح حضرت خدیجه‌ علیها السلام تا پایان زندگیش استمرار یافت و نام نیکش را جاودانه ساخت. و به همین جهت بنا بر روایت ام‌سلمه وقتی پیامبر اکرم‌ صلی الله علیه و آله و سلم نام خدیجه را شنیده؛ گریسته و این‌گونه خبر داده است: «خَدِیجَةُ وَ أَیْنَ مِثْلُ خَدِیجَةَ صَدَّقَتْنِی حِینَ کَذَّبَنِی النَّاسُ وَ وَازَرَتْنِی عَلَى دِینِ اللَّهِ وَ أَعَانَتْنِی عَلَیْهِ بِمَالِهَا إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ أَمَرَنِی أَنْ أُبَشِّرَ خَدِیجَةَ بِبَیْتٍ فِی الْجَنَّةِ مِنْ قَصَبِ الزُّمُرُّدِ لَا صَخَبَ فِیهِ وَ لَا نَصَب‏».(4)

آری حضرت خدیجه‌ علیها السلام بهشتی است و بلکه یکی از برترین بهشتیان. و مثل خدیجه کیست و کجاست؟!

منزلت معنوی و ارزش ایمانی حضرت خدیجه‌ علیها السلام آن‌قدر روشن و مهم است که یکی از سرمایه‌های احتجاج‌های حضرت امام حسین‌ علیه السلام در برابر دشمنانش می‌شود و به همین جهت در امالی شیخ صدوق از حضرت امام سجاد‌ علیه السلام روایت شده که حضرت سیدالشهداء‌ علیه السلام در احتجاج‌هایش بر سپاه کوفه از جمله چنین پرسیده است: «أنشُدُکُمُ اللّهَ، هَل تَعلَمونَ أنَّ جَدَّتی خَدیجَةُ بِنتُ خُوَیلِدٍ أوَّلُ نِساءِ هذِهِ الامَّةِ إسلاما؟ قالوا: اللّهُمَّ نَعَم»؛ شما را به خدا سوگند مى‏دهم، آیا مادربزرگم، خدیجه، دختر خویلد، نخستین زن مسلمان این امت نیست؟!. گفتند: آرى. به یقین هست.(5)

هم‌چنین امام سجاد‌ علیه السلام در خطبه‌اش در مجلس یزید در دمشق بعد از واقعه عاشورا، خودش را با افتخار فرزند بانوی بزرگ اسلام، خدیجه‌ علیها السلام دانست و این‌گونه گفت: «... أَنَا ابْنُ عَلِیٍّ الْمُرْتَضَى أَنَا ابْنُ فَاطِمَةَ الزَّهْرَاءِ أَنَا ابْنُ خَدِیجَةَ الْکُبْرَى أَنَا ابْنُ الْمَقْتُولِ ظُلْما...».(6)

نقش اموال خدیجه‌ علیها السلام در موفقیت اسلام چه بود؟

▪ درباره اموال ام‌المؤمنین حضرت خدیجه‌ علیها السلام نکته‌هایی گفتنی است:

نکته اول: ثروت حضرت خدیجه‌ علیها السلام هرگز برای تطمیع هیچ کسی استفاده نشد یعنی کسی تاکنون به طمع استفاده از ثروت آن بزرگوار دین اسلام را نپذیرفته است. اگر کسی سندی دارد که خلاف این مطلب را اثبات می‌کند لطفاً ارائه کند تا بررسی شود.

نکته دوم: بلکه ثروت عظیم حضرت خدیجه کبری‌ علیها السلام نقش دفاعی و بازدارندگی داشت یعنی برای آن صرف شد که مسلمانان از گرسنگی و قحطی نمیرند و در دوران محاصره اقتصادی و اجتماعی در شعب ابوطالب‌ علیه السلام نابود نشوند. به همین جهت استاد شهید مطهری در کتاب «سیری در سیره نبوی» تأکید کرده است که «... اگر مال خدیجه نبود شاید فقر و تنگدستى مسلمین را از پا در مى‏آورد. مال خدیجه خدمت کرد اما نه خدمت رشوه دادن که کسى را با پول مسلمان کرده باشد، بلکه خدمت به این معنى که مسلمانان گرسنه را نجات داد و مسلمانان با پول خدیجه توانستند سد رمقى کنند.»(7)

نکته سوم: این رفتار، ایثاری بزرگ بود و نشانه‌ای از ایمان و اخلاص و زهد آن بزرگوار. حضرت خدیجه‌ علیها السلام در آزمایش ثروت قرار گرفت و برای حفظ اسلام از گزند دشمنان و مقاومت در برابر جنگ اقتصادی از همه اموالش گذشت و این فداکاری، درسی آموزنده برای زندگی هر مسلمان است. ما نیز امتحان خواهیم شد. چقدر حاضریم برای حفظ اسلام از مال خود صرف کنیم؟! متأسفانه برخی از زنان یا مردان چنان دلبسته به دنیا شده‌اند که حتی حاضر نیستند خمس واجب اموالشان را پرداخت کنند! آیا زن مسلمانی که عفاف و حجابش را به‌صورت کامل حفظ نمی‌کند و یا خمس مالش را نمی‌پردازد و... می‌تواند خودش را دوستدار واقعی حضرت خدیجه کبری‌ علیها السلام و حضرت فاطمه زهراء‌ علیها السلام بشمارد؟!

به نظر شما زنان امروز چه نسبت و مشابهتی با حضرت خدیجه‌ علیها السلام دارند؟

▪ پرسش جالب و مشکلی است از این نظر که خیلی کلی است. می‌توان گفت که همه زنان حتی حضرت خدیجه‌ علیه السلام نیز تا زمانی که در این دنیا هستند مورد آزمایش الهی قرار می‌گیرند و کسانی بهشتی می‌شوند که مانند حضرت ام‌المؤمنین خدیجه کبری‌ علیها السلام گوهر ایمان خود را حفظ کنند و اخلاق و سبک زندگی‌شان را بر اساس آن سامان دهند. باید بانوان مسلمان هرچه بهتر و بیشتر با زندگی و شخصیت زنان بهشتی آشنا شوند تا شاخص‌های فضیلت و تقوا و کمال را به‌خوبی بشناسند و گوهر ایمان و عمل صالح خود را تقویت کنند و زندگی خود را سرشار از نور و آرامش سازند. آری زن مسلمانی که در مکتب حضرت فاطمه زهرا‌ علیها السلام و حضرت خدیجه کبری‌ علیها السلام درس زندگی آموخته و قلبش با یاد خدا آرامش یافته، فریفته شیطان‌های قدیم و جدید نمی‌شود و همواره خدای متعال را حاضر و ناظر اعمال و رفتارش می‌داند و در پنهان نیز حلال و حرام و حدود الهی را مراعات می‌کند و به‌راستی باور دارد که پدیدآورنده هر چه هست، دانای کل است و «وَ هُوَ اللَّهُ فِی السَّماواتِ وَ فِی الْأَرْضِ یَعْلَمُ سِرَّکُمْ‏ وَ جَهْرَکُمْ وَ یَعْلَمُ ما تَکْسِبُون» (انعام/3)

سلام خدای کریم و همه فرشتگان و پیامبران و اهل ایمان بر حضرت خدیجه کبری؛ مادر و اسوه و الگوی همه مؤمنان و یکی از برترین زنان بهشتی.

..............................................

 پی‌نوشت‌ها

1. این روایت در کتاب بهشت و دوزخ از نگاه قرآن و حدیث/ج‏1/ص 752. از منابع ذیل نقل شده است: الخصال/ ص206/ح22 عن ابن‌عباس؛ بحارالانوار/ج8/ص178/ح133؛ مسند ابن‌حنبل/ج1/ص628/ح2668؛ السنن الکبرى للنسایی/ج5/ص93/ح8355، المستدرک على الصحیحین/ج2/ص650/ح4160؛ صحیح ابن‌حبان/ج15/ص470/ ح7010 کلها عن ابن‌عباس؛ کنز العمال/ج12/ص143/ح34402

2. بهشت و دوزخ از نگاه قرآن و حدیث/ج‏1/ص753

3. الإکتفاء فی اخبار الخلفاء لابن الکردبوس/ص148

4. بحارالانوار/ج‏43/ص131

5. دانش‌نامه امام حسین‌ علیه السلام بر پایه قرآن، حدیث و تاریخ/ج‏6/ص94 ـ 95

6. بحارالانوار/ج45/ص174

7. مجموعه آثار استاد شهید مطهری (سیرى در سیره نبوى)/ج‏16/ص181

 انتهای خبر.

http://www.ofoghhawzah.ir/includes/newsprint.aspx?id=407215&sid=4&pid=11286