چگونگی الگوپذیری از حضرت فاطمه زهراء سلام الله علیها
142 بازدید
موضوع: اخلاق و عرفان
مصاحبه کننده : هفته نامه افق حوزه
محل مصاحبه : حوزه علمیه قم
نحوه تهیه : فردی
تاریخ نشر : اول بهمن 1397

بسم الله الرحمن الرحیم

چگونگی الگوپذیری از حضرت فاطمه زهراء سلام الله علیها

این گفتگو در هفته نامه افق حوزه شماره 579 ص 12 تاریخ اول بهمن 1397 منتشر شده است:

حضرت فاطمه سلام الله علیها را چقدر می شناسیم؟ اگر واقعاً دوستش داریم، آیا ساعاتی را  صرف مطالعه خطبه فدکیه کرده ایم؟ آشنایی با زندگی و اندیشه و اخلاق حضرت فاطمه سلام الله علیها، بیداری بخش و معرفت افزا است و ایمان ما را به خدای حکیم و کریم، ژرفا می بخشد و ...

***

مردم مسلمان ما، حضرت فاطمه زهراء سلام الله علیها را سرمشق زندگی خود و آموزگار حیات طیبه می دانند و البته برخی از جوانان متعهد و آرمانگرا پرسشهایی در مورد کمّ و کیف الگو و اسوه بودن ایشان در ذهن خود دارند و گاه از خود یا دیگران می پرسند. اکنون می خواهیم به صورت صریح و شفاف از شما بپرسیم تا با زندگی به سبک فاطمی بیشتر آشنا شویم.

- اولین پرسش این است که: آیا انسان دوران معاصر نیز می تواند حضرت فاطمه زهراء سلام الله علیها را اسوه و الگوی خود قرار دهد؟

پاسخ این پرسش، مثبت است ولی قبل از شرح پاسخ، درباره زمینه پیدایش پرسش شما توضیح می دهم. این پرسش از آنجا پیدا می شود که می گویند جهان معاصر و بشر امروز، پیشرفت کرده و نیازهایش تغییر یافته و بنا بر این شخصیتهای چهارده قرن پیش دیگر نمی تواند برای زمان حاضر الگوی مناسبی باشد!

پاسخ این است که نیازهای انسان دو گونه است: 1- نیاز ثابت 2- نیاز متغیر. و طبیعی است که نیازهای ثابت، پاسخهای جاودانه دارد و نیازهای متغیر؛ پاسخهای زمانی و مکانی.

نیازهای متغیر مانند ابزارها است که با گذشت سالها و قرنها تغییر می کند ولی نیازهای ثابت همانند روح و معنای زندگی است که دگرگونی نمی پذیرد. همان طور که استاد شهید مطهری نوشته است: "يكى ديگر از خصوصيات دين اسلام كه اهميت فراوانى دارد اين است كه براى احتياجات ثابت بشر قوانين ثابت و براى احتياجات متغير وى وضع متغيرى در نظر گرفته است." (1 )

نیاز ما به اسوه قرار دادن حضرت فاطمه زهراء سلام الله علیها نیز از نوع نیازهای ثابت است که به واسطه مرور زمان، دگرگون و کهنه نمی شود. آشنایی با زندگی و اندیشه و اخلاق حضرت فاطمه سلام الله علیها، بیداری بخش و معرفت افزا است و ایمان ما را به خدای حکیم و کریم، ژرفا می بخشد و روح ایمان و صبر و مقاومت در راه حقّ را در ما تقویت می کند.

- برخی می گویند معصومان علیهم السلام در اوج کمال و بسیار والا هستند و ما هرگز نمی توانیم مثل آنان شویم؛ پس الگوپذیری یعنی چه؟!

خیلی روشن می گویم: مقصود از اسوه قراردادن اهل بیت علیهم السلام این است که ما هم به اندازه بصیرت و توانایی خود، در صراط مستقیم قدم برداریم و جزو جبهه حقّ باشیم و بکوشیم همانند آن بزرگواران، زندگی خود را قرآنی و نورانی بسازیم و اصول و ارزش های اسلامی را در عمل و اخلاق خود مراعات کنیم. می دانیم که همه پیامبران الهی در مسیر خدایی و از پرچمداران جبهه اهل حقّ هستند ولی آیا حضرات نوح و ابراهیم و موسی و عیسی و یوسف و یعقوب و ... (علی نبینا و علی آله و علیهم السلام) همه برابر و یکسان هستند؟ یا درجه ها و مرتبه های گوناگونی دارند؟

پاسخ شما چیست؟ از نظر آموزه های یقینی قرآن کریم، آشکار است که برخی از پیامبران از برخی دیگر برتر و بالاتر هستند و همگی یکسان و در یک درجه نیستند. پیروان پیامبران آسمانی و همچنین یاوران امامان معصوم علیهم السلام نیز همین گونه هستند. پس همانندی، تشکیک پذیر است و مانند نور، جلوه های گوناگون و ضعیف و متوسط و قویّ  دارد.

ایمان مؤمنین نیز همواره یکسان و یک درجه نیست همان طور که در روایت داریم که سلمان در درجه دهم ایمان است و ابوذر در درجه نهم و ... پس مهم این است که بکوشیم و قدم در راه مستقیم بگذاریم و حرکت کنیم و به اندازه معرفت و بصیرت و ایمان و عمل صالح و توانایی های خود، جزو یاران امامان اطهار علیهم السلام باشیم و سعی کنیم هر چه بیشتر و کاملتر شبیه آنان شویم و بدانیم که مراتب یاوری گوناگون و فراوان است.

پس اندیشه و اخلاق و رفتار چهارده معصوم (ع)، درس زندگی است و آنان نیز مانند ما انسان هستند ولی با همتی بلند و عزمی راسخ و ایمانی استوار و اخلاص و یقینی صددرصد که توانستند برتر از فرشتگان شوند. همان طور که استاد شهید مطهری می گوید: پيغمبر يعنى انسان كامل، على يعنى انسان كامل، حسين يعنى انسان كامل، زهرا يعنى انسان كامل؛ يعنى مشخصات بشريت را دارند با كمال عالى ما فوق مَلَكى، يعنى مانند يك بشر گرسنه مى‏شوند غذا مى‏خورند، تشنه مى‏شوند آب مى‏خورند، احتياج به خواب پيدا مى‏كنند، بچه‏هاى خودشان را دوست دارند، غريزه جنسى دارند، عاطفه دارند، و لهذا مى‏توانند مقتدا باشند. اگر اين‏جور نبودند، امام و پيشوا نبودند. (2)

- چه کسی را می توان گفت که واقعا دوستدار حضرت فاطمه (س) و شیعه امیرالمؤمنین حضرت علی علیه السلام است؟

قانون کلی این است: شیعه، پیرو راه و روش و سنت پیامبر اکرم (ص) و خاندان پاک او علیهم السلام است و همان گونه عمل می کند که آن بزرگواران انجام می دادند. پس شخصی که ادعای تشیع می کند ولی عملکرد و اخلاق و رفتارش هیچ شباهتی به سبک زندگی چهارده معصوم (س) ندارد؛ گزافه می گوید و آب در هاون می کوبد. یک مثال روشنگر ذکر می کنم تا مطلب، ملموس تر و کاربردی تر شود:

ازدواج و عروسی، در این زمینه می پرسیم حضرت فاطمه (س) چگونه عمل کرد و ما چگونه رفتار می کنیم؟! آیا بین تجملگرایی و اسراف و تبذیرها و گناه هایی که امروزه در برخی عقد و عروسی ها شاهدش هستیم و بین سیره و سنت و سبک زندگی حضرت زهرای اطهر (س)، هیچ مناسبت و سنخیت و همانندی وجود دارد؟! هرگز.

فرض کنید کارت دعوتها را برای مراسم عروسی دختر یا پسرتان آماده کرده اید آیا جدّی جدّی حاضرید یک کارت دعوت هم برای حضرت فاطمه علیها سلام الله بفرستید؟! در صورتی که حضرت زهرای اطهر سلام الله علیها در مجلس عروسی شما حاضر شود، اگر مراسم شما چنان خداپسندانه و پاک است که هیچ نگران نمی شوید بلکه با افتخار می توانید به استقبال آن حضرت بروید، در این صورت هزار بار خدا را شکر  و الحمد لله و خوش به حالتان و صد بارک الله به شما و چنین عقد و عروسی و پیوندی، براستی مبارک است و خیر و سعادت و خوشبختی. ولی اگر ... ! پس ... !

سخت ناگوار و تلخ است ولیکن واقعیت دارد و متأسفانه ما اکنون در کشورمان چند هزار زندانی مهریه داریم! اکنون می پرسیم: آیا زنانی که راضی به مهرالسنّه نشدند و مهریه های گزاف و آن چنانی (صدها و هزارها سکه طلا و ...) خواستند و عروسی های إسرافی و گناه آلود طلبیدند و بعد شوهرانشان را به جرم ناتوانی از پرداخت مهریه به زندان افکندند، می توانند خود را شیعه واقعی و دوستدار حضرت فاطمه سلام الله علیها و پیرو سیره و سنت و سبک زندگی فاطمی (ع) بشمارند؟! پاسخ درست و قابل دفاع کدام است؟ ما پاسخ را بر عهده خود مردم فهیم و بزرگوار و مسلمان واگذار می کنیم.

فداکاری و زهد فاطمه (س) را بنگرید که در شب عروسیش پیراهن خود را نیز به مستمندی هدیه کرد (3) و مقایسه کنید با تجملگرایی و دنیاپرستی دختری که چون عروسیش در تالار مجلّل نبوده از غصه می میرد و عزا می گیرد و می پندارد که آسمان به زمین آمده است و نزدیک است که خود را حلق آویز کند! ...

- چگونه می توانیم حضرت صدیقه کبری (س) را بهتر و بیشتر بشناسیم تا رشد کنیم؟

به نظرم با اندیشیدن و مطالعه و پرسش و پژوهش می توانیم موفق شویم و به شناخت مناسبی دست یابیم. پس شایسته است بیاییم این چند پرسش اساسی را از خودمان به صورت جدّی بپرسیم:

حضرت فاطمه سلام الله علیها را چقدر می شناسیم؟ آیا راست می گوییم که دوستش داریم؟ اگر واقعاً دوستش داریم، آیا حاضریم چند ساعت برای شناخت کاملتر ایشان وقت صرف کنیم؟ آیا خطبه فدکیه ایشان را خوانده ایم؟ چقدر با کتاب "رساترين دادخواهی و روشنگری" (شرح خطبه فدکيه) آشنایی داریم؟ کتاب "زهرا (س) برترين بانوى جهان‏" را خوانده ایم؟ چند صفحه از کتاب "شرح خطبه حضرت زهرا علیها السلام" نوشته آیت الله سید عزالدین حسینی زنجانی را مطالعه کرده ایم؟ کتاب "بانوی نمونه اسلام؛ فاطمه زهرا (سلام الله عليها)"  را هیچ ورق زده ایم؟ و ...

ایمان و اعتقاد ما چقدر مشابه حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها است؟ عملکردمان چند درصد شبیه آن حضرت است؟ اخلاق ما چه میزان به آن بزرگوار شباهت دارد؟ حضرت فاطمه سلام الله علیها با همسرش چگونه رفتار می کرد؟ ما چگونه؟ او چگونه زندگی و عبادت می کرد و ما چگونه؟ و ... بیاییم خودمان را بهتر و بیشتر بشناسیم و بازنگری کنیم و به خودسازی بپردازیم و بکوشیم که هر چه بیشتر فاطمی (س) شویم و سبک زندگی نورانی و الهی او را اسوه و الگوی خود قرار دهیم.

- به نظر شما میزان شناخت جامعه اسلامی نسبت به حضرت فاطمه (س) چقدر است؟

در حقیقت باید گفت که خدا دانا است و او بهتر از هر کسی می داند ولی ما می توانیم بگوییم که البته معلومات و آگاهی های همه مردم یکسان نیست و اما به طور کلی می شود گفت در این زمینه نیاز به تلاش بیشتری داریم و معرفت و آگاهی ما، کامل و آن گونه نیست که باید و شاید. باید از خود بپرسیم که چقدر در مورد زندگی حضرت فاطمه (س) و عملکرد و اخلاق و سخنان ایشان اندیشیده ایم و پژوهش و مطالعه کرده ایم و از دانشمندان پرسیده ایم؟ البته گفتنی است که مثالها و پرسشهای فراوانی وجود دارد که می تواند وضعیت موجود جامعه را روشن سازد.

مثلاً آیا می دانیم چرا حضرت رسول اکرم (ص) خطاب به حضرت فاطمه (س) چنین گفت: شكر مى‏كنم خدايى را كه تو را شبيه‏ مريم بانوى زنان بنى اسرائيل قرار داد. «الْحَمْدُ للهِ الَّذِي جَعَلَكِ شَبِيهَةً بِسَيِّدَةِ نِساءِ بَنِي اسْرائِيلَ»؟ وجه مشابهت چیست؟ در کدام واقعه چنین سخنی گفته شد؟ و تفسیر و تحلیل صحیح این سخن حکیمانه چیست؟ (4)

- اخلاق جامعه ما چه نسبتی با اخلاق حضرت فاطمه سلام الله علیها دارد؟

بجای ادعا و تبلیغات و آمار دادن بهتر است شاخص و معیار ارائه کنیم و بعد با خلق و خوی و اخلاق خودمان بسنجیم و داوری کنیم. به عنوان مثال، استاد شهید مطهری می گوید: "شعار «الْجارَ ثُمَّ الدّارَ» رسم جارى خاندان على و زهرا بود." (5) جان همه خردمندان به فدایشان. آری اینجا چراغی روشن است و آینه اینجاست و خودشکن! آینه شکستن ...

پی نوشت ها:

1- نظام حقوق زن در اسلام، مجموعه آثار استاد شهيد مطهری، ج ‏19، ص 118.

2- سيرى در سيره نبوى، مجموعه آثار استاد شهيد مطهری ج ‏16، ص 40.

3- آشنايى با قرآن (10 - 14)، مجموعه آثار استاد شهيد مطهری، ج ‏28، ص‏ 225- 226.

4- برای پاسخ به این پرسشها نگاه کنید به زهرا (ع) برترين بانوى جهان، نوشته حضرت آیت الله ناصر مکارم شیرازی، ص‏ 91- 93.

5- سيرى در نهج البلاغه، مجموعه آثار استاد شهيد مطهری، ج ‏16، ص 520.

***


http://www.ofoghhawzah.ir/news/11286/405148

http://www.ofoghhawzah.ir/uploads/4_577_16_579.pdf