معرفی کتاب عرشیان نوشته دکتر سیدجعفر شهیدی
25 بازدید
محل نشر: کیهان فرهنگی شماره 107. ص 56. (اسفند 1372 ش.)
نقش: نویسنده
وضعیت چاپ : چاپ شده
نحوه تهیه : فردی
زبان : فارسی
این اولین نوشته اینجانب است که در یکی از نشریات ایران منتشر شد. کیهان فرهنگی شماره 107. ص 56. (اسفند 1372 ش.) معرفی اجمالی کتاب عرشیان نوشته استاد دکتر سید جعفر شهیدی رحمت الله علیه است. «عرشيان» تأليف:دكتر سيد‌ جعفر شهيدى،نشر مشعر،چاپ نخست 1371،136 ص+40 قـطعه عكس رنگى+2 نقشه،10000‌ نسخه‌، 1300 ريال. نام كتاب الهام يافته‌ از‌ اين‌ ابيات‌ خاقانى‌ است. «عرشيان بانگ‌«ولله‌ على الناس» زنند پاسخ از خلق،«سمعنا»و«اطعنا» شنوند از سرپاى درآيند سراپا به نياز تا‌«تعال‌»از‌ مـلك‌العرش،تـعالى شنوند» در ابتداى كتاب،فهرست‌ دقيق‌ و تفصيلى‌ مطالب‌ قرار‌ دارد‌ و بعد از آن مقدمه‌اى مختصر و مفيد است از معاونت آموزش و تحقيقات بعثۀ مقام معظم رهبرى كه بر ضرورت شناخت معارف بلند حج،اماكن مقدسه و شخصيتهاى بـزرگ اسـلام‌،تأكيد مى‌كند. كتاب نفيس و ارزشمند«عرشيان» كه براى معرفى آثار و اماكن مكۀ معظمه و مدينۀ منوره تدوين شده،از يك پيشگفتار و دو بخش تشكيل شده است. نويسندۀ محترم در پيشگفتار دقيق‌ و عالمانه‌اش‌،استطاعت را به چـهار قـسم مالى،جسمى،علمى و اخلاقى تقسيم مى‌كند و به شرح و تعريف هر يك مى‌پردازد،آنگاه دربارۀ هدف تأليف اين كتاب چنين مى‌نويسد:«نويسندۀ اين مختصر...نمى‌خواهد‌ مناسك‌ را از روى رسالۀ مراجع بياورد و نمى‌خواهد فلسفه و اسرار حـج را بـيان كنـد.در اين باره به قدر كافى كتـاب و مـقاله نـوشته‌اند.آنچه‌ در‌ اين مختصر فراهم آمده است‌،دست‌ كم معلوماتى است كه هر زيارت كنندۀ خانۀ خدا بايد دارا باشد بلكه هر مسلمان مستطيع يا غير مستطيع بـايد آن را بـداند». در‌ ادامـه‌،مؤلف گرانقدر،اوضاع جغرافيايى‌ عربستان‌ را به طور مـختصر امـا دقيق و فاضلانه شرح مى‌دهد و آنگاه خلاصه‌اى از زندگى و آراء محمدبن عبدالوهاب بنيانگذار فرقۀ وهابيت را در مورد مسايل ذيل بيان مى‌كند: تأويل قرآن و حـديث؛شـفاعت‌؛ سـاختن‌ قبه و زيارتگاه؛بوسيدن قبر پيامبر(ص)و ائمه اطهار(ع)و سينه‌زنى، گريستن و نـوحه‌سرايى در كنار آن قبور؛ بوسيدن خانۀ كعبه و حجرالاسود؛ اعتقادات شيعيان؛گذاردن مهر براى نماز و سجده؛شهادت گواه. بخش نخست كتـاب‌ بـا‌ اشـاره‌اى مختصر‌ به موقعيت جغرافيايى و تاريخى مكۀ معظمه و حاكمان آن از صدر اسلام تـاكنون شـروع مى‌شود و در ادامه به‌ شرح خصوصيات و ويژگيهاى امكنه و آثار اسلامى تاريخى مى‌پردازد، از جمله مكانهايى‌ چون‌: مسجدالحرام‌،خـانۀ كعـبه،ركنـ‌ها (:عراقى-شامى-يمانى-أسود)، حجرالاسود،ميزاب،حطيم و حجر اسماعيل،ملتزم،مطاف و مـقام ابـراهيم،حـراء‌،‌‌زادگاه‌ رسول اكرم(ص)، دارأرقم،دارالندوة،شعب ابى‌طالب(ع)، قبرستان ابوطالب(ع)،عرفات، مشعرالحرام،منا،جمرات،مسجد‌ خـيف‌،مـسجد‌ نـمره،مسجد جن و مسجد تنعيم. بخش دوم كتاب با شرح وضعيت جغرافيايى هجرتگاه رسول اكرم‌(ص) و مـركز تـأسيس حكومت اسلامى،مدينۀ منوره آغاز مى‌شود و با تاريخ مختصر اين شهر‌ مبارك و حاكمان آن از‌ صـدر‌ اسـلام تـا اواخر سدۀ سيزدهم هجرى قمرى ادامه مى‌يابد.آنگاه نويسندۀ عالى قدر به شرح و وصـف ويژگـيهاى مساجد،امكنه و آثار مقدس و تاريخى زير مى‌پردازد: حرم مدنى،مسجدالنبى(ص)،روضۀ نبوى(ص)،ستونهاى مـسجد‌ نـبوى(ص)[: مـخلق،قرعه،توبه(ابولبابه)،سرير، محرس،وفود و تهجد]،مسجد قبا، مسجد ذوالقبلتين،مسجد جمعه، مسجد فـضيح،مـسجد فتح،مسجد على(ع)،مسجد غمامه،مشربۀ ام ابراهيم،مسجد سقيا،مسجد ابوذر، مـسجد‌ بـنى‌ظفر‌،مـسجد شمس،مسجد شجره،مسجد مباهله،مسجد بقيع، مسجد احد و مسجد بدر. در پايان،كتاب‌شناسى منابع كتاب نـوشته شـده اسـت كه بجز در موارد اندك،مانند:«دايرة المعارف بريتانيا»و «الكعبة‌ و الكسوة‌»،مشخصات آن دقيق و كامل اسـت. شـايسته بود فهارس فنى ديگرى مثل آيات،روايات،اعلام،امكنه و... براى اين اثر پربار و ماندگار تنظيم مى‌شد. به هر حـال،اين كتـاب،اثرى بسيار‌ مفيد‌ و خواندنى است كه سزاوار است هر مسلمانى-بويژه قشر جـوان-آن را بـا دقت مطالعه كند.با آرزوى توفيق هر چـه بـيشتر بـراى نويسندۀ محترم كتاب در نشر تاريخ‌ و فرهنگ‌ اسـلام‌. مـحمد خردمند.
آدرس اینترنتی