نظریّه های عاشورا (7) نظریّه مادّی و مارکسیستی
28 بازدید
تاریخ ارائه : 10/2/2012 9:26:00 AM
موضوع: اخلاق و عرفان

نظریّه های عاشورا (7) نظریّه مادّی مارکسیستی

بیان: بر اساس این نظریّه؛ انسانها محکوم جبر تاریخی و بدون نقش در تغییر و تحولات اجتماعی هستند و سرنوشت محتوم همه وارثان آدم، اسارت و گرفتارى است. وراثت آزادى و عدالت و بيدارى، نهضت محكوم تاريخ است و وراثت بردگى و بيداد و مذهب خواب، نظام حاكم بر تاريخ. تلاشهاى انقلابيون تاريخ مانند امام حسین علیه السلام با زيربناى طبقاتى، دلسوزانه ولى مذبوحانه و بى‏نتيجه بوده است. فقط با محو طبقات است كه جامعه به سعادت واقعى خويش نائل مى‏گردد.  

نقد: اگر انسان ، مسئول و تاریخ ساز است و می توان و باید مسئولیت انسان بودن یا بالاتر از آن؛ " مسئولیت شیعه بودن " را مطرح کرد؛ پس هیچ انسانی محکوم جبر تاریخی هم نیست و همه انسانها و جوامع مسئول شکست ها و پیروزی های خود هستند و یأس و نومیدی را باید به دور افکند و با توکّل بر خدا و کوشش آگاهانه و امید به آینده ای روشن می توان با فقر و فساد و تبعیض و ظلم مبارزه کرد. حضرت امام حسین علیه السلام انقلاب ها آفرید و کاخ ستمگران را ویران ساخت و در نتیجه پیروزی امام حسین سلام الله علیه افزون بر جنبه فردی از جنبه اجتماعی نیز با نظر به تأثیر عمیقی که بر بیداری و إحیای روحیه ظلم ستیزی در جوامع اسلامی به وجود آورد؛ آشکار و یقینی است. 

از سوی دیگر این نظریه مادی و مبتنی بر فرضیه ادوار پنجگانه مارکسیستی (1-اشتراک اولیه 2-برده داری 3-فئودالی 4-سرمایه داری 5-سوسیالیسم) برای تغییر و تحولات اجتماعی و تاریخی –ماتریالیسم دیالکتیک تاریخی- است ولی آن فرضیه خودش فاقد پشتوانه علمی و استدلالی است بنا بر این اعتباری ندارد و در نتیجه این نظریه هم سست و ناموجّه است.  

دکتر علی شریعتی در تحلیل قیام امام حسین علیه السلام در کتاب " حسین وارث آدم " گرفتار تناقض گویی شده و مطالبی ناسازگار بیان کرده است: او از سویی مسئولیت شیعه بودن را مطرح کرد و اینکه " آنها که رفتند کاری حسینی کردند و آنان که ماندند باید کاری زینبی کنند و گر نه یزیدی اند. " ولی از سویی دیگر تحت تاثیر تبلیغات گسترده مارکسیستی قرار گرفت و احساساتی شد و بدون آگاهی کافی عبارات و جملاتی را از مجموعه سخنان مطرح در آن روزگار برگزید و بکار برد در حالی که پیام و محتوای آن تحلیل و نقد نشده بود و در برخی موارد با مبانی دینی و اسلامی و حتی تحلیل های خودش نیز هماهنگ نبود. او انسانها را اسیرِ "جبر تاریخی" و بدون تأثیر در تغییر و تحولات تاریخی و اجتماعی پنداشت در صورتی که چنین ادّعایی هرگز صحیح نیست. و البته اندیشه و روحیه انقلابی و عدالت خواه و ظلم ستیز خود دکتر شریعتی نیز با جبر تاریخی هیچ سازگاری ندارد و این گونه اشتباهات بیانگر تناقض درونی در آثار او و ناهماهنگی اندیشه های اوست.

استاد شهید مرتضی مطهری در کتاب حماسه حسینی، نظریه مادّی و مارکسیستی مطرح شده در کتاب "حسین (ع) وارث آدم (س)" را نیز تبیین و نقّادی کرده است.