نظریّه های عاشورا (2) نظریّه وراثت و محیط
23 بازدید
تاریخ ارائه : 9/24/2012 9:37:00 AM
موضوع: اخلاق و عرفان

نظریّه های عاشورا (2) نظریّه وراثت و محیط

این نظریه با توجه به آنچه در روانشناسی مطرح شده که شخصیت و رفتار انسانها تابع وراثت و محیط است؛ چنین می گوید که با در نظر گرفتن این دو عامل، عملکرد امام حسین (ع) و یزید کاملاً طبیعی و مولود ویژگیهای وراثتی و محیطی و چگونگی تعلیم و تربیت آنها است.

نقد : اگر هیچ عامل دیگری - غیر از وراثت و محیطِ رشد و تعلیم و تربیت – در عملکرد انسان تأثیر نداشته باشد رفتار انسان جبری می شود و نمی شود هیچ کسی را به خاطر رفتار و اعمالش ستایش یا نکوهش کرد! و ثواب و عقاب و پاداش و مجازات معنایی نخواهد داشت! و ... در حالی که عاقلان ، انسان های عادل و فداکار را می ستایند و افراد ستمکار و خودخواه را مذمّت می کنند و ... از سوی دیگر امام حسین (ع) بسیاری را دعوت کرد ولی برخی از آنان مانند زهیر بن قین بجلی و حرّ بن یزید ریاحی پذیرفتند و توبه کردند و بازگشتند. اگر انسان ها محکوم وراثت و محیطند و از خود اختیاری ندارند پس پشیمانی و توبه و امر و نهی و قانون و ... چه معنای معقولی دارد؟! بنابر این عامل اصلی و تعیین کننده در عملکردها ، وراثت و محیط و تعلیم و تربیت نیست بلکه این اراده و انتخاب هر انسان است که سرنوشت ساز است و شقاوت یا سعادت او را رقم می زند.

استاد محمّد تقی مصباح یزدی در کتاب "آذرخش کربلا" در باب تحلیل نهضت حسینی، نظریّه وراثت و محیط را نیز مطرح و نقد و برسی کرده است.