نقش مدیریتی مدبرانه مقام معظم رهبری در فتنه 88
541 بازدید
موضوع: تبلیغ
نقش مدیریتی مدبرانه مقام معظم رهبری در فتنه 88

سعه صدر و بصیرت‌افزایی مقام معظم رهبری در مدیریت فتنه 88 و ولایت‌مداری مردم، نظام اسلامی را از ورطه‌ای هولناک نجات داد.

 قبل از ورود به بحث، لازم است در معنای فتنه، اندکی درنگ کنیم و شاخصه‌های آن‌را به‌درستی بشناسیم. برای این منظور از منابع اصیل اسلامی استفاده می‌کنیم. ▪ فتنه چیست؟ معنای لغوی فتنه، هم‌چنان‌که راغب اصفهانی گفته این است که طلا را در کوره داغ قرار دهند تا عیارش مشخص شود و طلاى خالص، از طلای ناخالص جدا گردد. (1) به نظر می‌رسد فتنه در قرآن کریم و روایات اهل‌بیت‌ علیهم‌السلام با نظر به معنای لغوی استعمال شده و مقصود از آن، عبارت از آزمایش سختی است که هر کسی نمی‌تواند به‌راحتی از آن سربلند بیرون بیاید و شاید پایش بلغزد و مردود شود. برخی از مفسران نوشته‌اند که فتنه در آیات قرآن دو معنا دارد... 

حجةالاسلام والمسلمین محمد خردمند/ پژوهشگر و کارشناس علوم اسلامی

مقدمه

قبل از ورود به بحث، لازم است در معنای فتنه، اندکی درنگ کنیم و شاخصههای آنرا بهدرستی بشناسیم. برای این منظور از منابع اصیل اسلامی استفاده میکنیم.

فتنه چیست؟

معنای لغوی فتنه، همچنانکه راغب اصفهانی گفته این است که طلا را در کوره داغ قرار دهند تا عیارش مشخص شود و طلاى خالص، از طلای ناخالص جدا گردد. (1)

به نظر میرسد فتنه در قرآن کریم و روایات اهلبیت علیهم‌السلام با نظر به معنای لغوی استعمال شده و مقصود از آن، عبارت از آزمایش سختی است که هر کسی نمیتواند بهراحتی از آن سربلند بیرون بیاید و شاید پایش بلغزد و مردود شود. برخی از مفسران نوشتهاند که فتنه در آیات قرآن دو معنا دارد:

1- در برخى از آیات منظور از فتنه، شکنجه است؛ مشرکان مکه، مسلمانانى‏ همچون پدر و مادر عمار را آن قدر شکنجه نمودند که به شهادت آن بزرگواران منتهى شد... 2- ناامنى معناى دیگر فتنه در آیات قرآن مجید است. ناامنى از جنگ تمام عیار بدتر است؛ زیرا جنگ حساب و کتاب دارد، اما ناامنى حساب و کتابى ندارد. تروریستها اتومبیلى را پر از مواد مخدر نموده آن را در بازار مسلمانان منفجر مى‏کنند، که در نتیجه بچه و بزرگ، زن و مرد، شیعه و سنى، بیمار و سالم، همگى کشته مى‏شوند. (2)

یکی از دشواریهای موجود در فتنه عبارت از فریب و نیرنگ است، یعنی حق و باطل با هم مخلوط میشود و در این صورت، تشخیص حق آسان نیست. به همین جهت یکی از شارحان نهجالبلاغه تصریح کرده است: «فتنه به حوادث پیچیده‏اى مى‏گویند که ماهیت آن روشن نیست؛ ظاهرى فریبنده دارد و باطنى مملو از فساد...» (3)

سرچشمه فتنه

فتنه از کجا و چگونه شروع میشود؟ پاسخ این پرسش، در کلام امیرالمؤمنین علیعلیه‌السلام آمده است: «همواره آغاز پیدایش فتنهها، پیروى از هوسهاى آلوده و احکام و قوانین مجعول و اختراعى است، احکامى که با کتاب خدا مخالفت دارد، و جمعى بر اساس آن احکام و هوسها و برخلاف آیین حق بر جمعى دیگر حکومت مى‏کنند. اگر باطل از حق کاملاً جدا مى‏گردید بر آنان که پىجوى حقیقتند پوشیده نمى‏ماند، و چنانچه حق از باطل خالص مى‏شد، زبان معاندان از آن قطع مى‏گردید، ولى قسمتى از حق و قسمتى از باطل را مى‏گیرند و به هم مى‏آمیزند. این‏جاست که شیطان بر دوستان خود چیره مى‏شود و تنها آنان که مورد رحمت خدا بوده‏اند نجات مى‏یابند.» (4)

• انواع فتنه و امتحان

فتنه، نوعی امتحان است، ولی امتحانی سخت و همراه با اضطراب و در فضایی غبارآلوده و پُر از بیم و امید. گفتنی است که در آزمون فتنه، این خدای حکیم است که ما انسانها را امتحان میکند، و باید توضیح داد که به قول استاد شهید مطهری امتحان براى سه منظور مختلف صورت مى‏گیرد: 1- گاهى امتحان همان است که به آن اختبار و آزمایش مى‏گوییم که شخص امتحان‏کننده وقتى مى‏خواهد مجهولى را تبدیل به معلوم کند آزمایش مى‏کند. مثلاً مواد غذایى را به آزمایشگاه مى‏برند براى اینکه ببینند سالم است یا نه. این امتحانى است که هدف امتحان‏کننده این است که مى‏خواهد حقیقتى را کشف کند. در مورد خداوند متعال نسبت به بندگان چنین امتحانى معنى ندارد.

2- امتحانى است که براى اتمام حجت است، یعنى براى این است که به خود امتحانشونده ثابت کنند. یک معلم که در طول سال با دانش‏آموز کار مى‏کند، او را امتحان مى‏کند تا بر همه روشن شود که نمره‏هایى که مى‏خواهد بدهد همه درست است. امتحان به این معنا در مورد خداى متعال معنى دارد که ممکن است خداى متعال بنده‏اى را مورد امتحان قرار بدهد براى اینکه حجت بر آن بنده تمام شود.

3- امتحانی که از همه مهم‏تر است [به معناى‏] عمل تمرینى براى امتحان‏شونده است، یعنى خداوند متعال در مواقعی - که البته در مورد غیر خداوند متعال هم صدق مى‏کند- انسان را در موقعیتی قرار مى‏دهد تا آنچه از استعداد در درون او هست به فعلیت برسد. مثل آدمى که خودش یا دیگرى را به آب مى‏اندازد براى اینکه شنا یاد بگیرد. این نوع امتحان نوعى عمل و رفتار براى کمال یافتن است. (5)

• چه کسی میتواند آتش فتنه را خاموش کند؟

بیتردید فتنه، به ویژه فتنه اجتماعی و سیاسی - مانند فتنه 88 - بحرانی بزرگ است و بسیاری از مدیران معمولی نیز توان غلبه بر آن را ندارند تا چه برسد به مردم عادی. بنابراین برای مدیریت فتنه باید مقامات ارشد و توانمند کشور وارد عرصه شوند تا بتوانند بر مشکلات غلبه کنند. به نظر میرسد کسی که میخواهد آتش فتنه را خاموش کند باید دو ویژگی بسیار اساسی و سرنوشت ساز داشته باشد: 1- صبر 2- بصیرت.

اگر ویژگی اول نباشد، مدیر در برابر مشکلات و دشمنان قدرتمند بهزودی تسلیم میشود و اگر ویژگی دوم نباشد، در تاریکیهای تبلیغات فریبنده نخبگان سیاسی، گمراه میشود و به مقصد نمیرسد.

• مقام معظم رهبری چگونه آتش فتنه 88 را خاموش کرد؟

این پرسشی اساسی و آموزنده است و کسی که میخواهد به پاسخ آن دست یابد، شایسته است که به سخنان و عملکرد حضرت امام خامنهای دامت برکاته در قبل از انتخابات 1388 و هنگامه انتخابات و بعد از آن با دقت توجه کند و به تحلیل بپردازد. یکی از مهمترین سندهای این تحلیل میتواند خطبههای تاریخی مقام معظم رهبری در نماز جمعه تهران یک هفته بعد از انتخابات ریاست جمهوری دهم در تاریخ 29 خرداد 1388ش. باشد. جلوههای بارز دو ویژگی صبر و بصیرت در این سند زرین و ماندگار، درس عبرت و چراغی فروزان برای آیندهای روشنتر است.

• راه بصیرتافزایی، تبیین است

مقام معظم رهبری برای مدیرت بحرانها و خاموش کردن آتش فتنه بهویژه فتنه 88، از روشهای متعددی قبل از انتخابات و در هنگام انتخاب و بعد از آن استفاده کرد از جمله:

1- روشنگری مردم و بسیج عموم برای شرکت در انتخابات، 2- بیان شاخصهای فرد اصلح، 3- تأکید بر بصیرت خواص، 4- مقابله با شبهه تقلب، 5- تأکید بر امنیت و سلامت انتخابات، 6- دعوت به وحدت و جلوگیری از انشقاق، 7- دعوت به مسیر قانون، 8- هشدار نسبت به توطئه دشمنان خارجی، 9- جذب حداکثری و دفع حداقلی، 10- مرزبندی جریانهای سیاسی و  11- آگاهیبخشی به مردم (6)

• نقطه قوت یا نقطه ضعف؟

برخی از دشمنان، به آخرین بخش از خطبههای تاریخی مقام معظم رهبری در نماز جمعه تهران در یک هفته بعد از انتخابات ریاست جمهوری دهم اشکال گرفته و آن را نقطه ضعف شمردهاند. منظورشان قسمتی است که حضرت امام خامنهای در حالیکه بغض گلویش را فشرده بود، چنین گفت: «یک خطاب آخری هم عرض کنم به مولامان و صاحبمان، حضرت بقیةالله (ارواحنا فداه): ای سید ما! ای مولای ما! ما آنچه باید بکنیم، انجام میدهیم، آنچه باید هم گفت، هم گفتیم و خواهیم گفت. من جان ناقابلی دارم، جسم ناقصی دارم، اندک آبرویی هم دارم که این را هم خود شما به ما دادید. همه اینها را من کف دست گرفتم، در راه این انقلاب و در راه اسلام فدا خواهم کرد، اینها هم نثار شما باشد. سید ما، مولای ما، دعا کن برای ما؛ صاحب ما تویی؛ صاحب این کشور تویی؛ صاحب این انقلاب تویی؛ پشتیبان ما شما هستید؛ ما این راه را ادامه خواهیم داد؛ با قدرت هم ادامه خواهیم داد؛ در این راه ما را با دعای خود، با حمایت خود، با توجه خود، پشتیبانی بفرما.»

در پاسخ به دشمنان سطحی نگر باید گفت: آنچه شما پنداشتهاید که این کلمات نقطه ضعف است، از قضا نقطه قوت است و بلکه کلید اصلی همینجا است: صبر و بصیرت و همه روشهای یازدهگانه که ذکر شد و سایر مواردی که ذکر نشد، همه مهم است و بسیار هم مهم است، ولی شاه کلید حل مشکلات در همین سخنانی نهفته است که شما، نقطه ضعف شمردید. آری، یاد خدا، اخلاص، صداقت و تواضع در برابر خدای متعال و در برابر مردم و توسل به اهلبیت علیهم‌السلام، رمز اصلی پیروزی است.

 آری: «وَ الَّذینَ جاهَدُوا فینا لَنَهْدِیَنَّهُمْ سُبُلَنا وَ إِنَّ اللَّهَ لَمَعَ الْمُحْسِنین‏»؛ (عنکبوت/69) کسانى که در راه ما جهاد کنند، بى‏ تردید آنان را به راه‏هاى خود هدایت مى‏کنیم و به یقین خدا با نیکوکاران است.

...................................................

▪ پینوشتها

1- متن عربی راغب چنین است: «أصل الْفَتْنِ: إدخال الذّهب النار لتظهر جودته من رداءته. ...» (مفردات الفاظ القرآن /623)

2- از تو سؤال مىکنند (مجموعه سؤالات قرآنى از پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم /61- 62)

3- پیام امام/4/236، شرح خطبه 93.

4- نهجالبلاغه با ترجمه فارسى روان/111، ترجمه خطبه 50.

5- مجموعه آثار استاد شهید مطهری (آشنایى با قرآن(6 - 9))/‏27/391- 392. استاد شهید در سخنی دیگر، آزمایش نوع سوم را آزمایش پرورشی نامیده است: نگاه کنید به همان/27/487.

6- مدیریت بحران در جمهوری اسلامی ایران؛ بحرانهای سیاسی اجتماعی291- 302.

...................................................

▪ منابع

پیام امام امیرالمؤمنین علیه‌السلام، 15جلد، ناصر مکارم شیرازى، دار الکتب الاسلامیه - تهران، چاپ اول، 1386 ه.ش.

از تو سؤال مىکنند (مجموعه سوالات قرآنى از پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم )، ناصر مکارم شیرازى، انتشارات امام علىبن ابىطالب علیه‌السلام - قم، چاپ دوم، 1387ه.ش.

مجموعه آثار استاد شهید مطهرى، 29جلد، مرتضی مطهری، انتشارات صدرا، تهران - قم، چاپ هشتم، 1377ه.ش.

نهجالبلاغه با ترجمه فارسى روان، ناصر مکارم شیرازى، مدرسه الامام علىبن ابىطالب علیه‌السلام - قم، چاپ دوم، 1384 ه.ش.

مفردات الفاظ القرآن، الراغب الاصفهانی

مدیریت بحران در جمهوری اسلامی ایران؛ بحرانهای سیاسی اجتماعی، دکتر منوچهر محمدی، دفتر نشر معارف و دانشگاه معارف اسلامی، چاپ اول 1394ش. 

پایان.

توضیح: این یادداشت در نشریه افق حوزه منتشر شده است:

http://www.ofoghhawzah.com/news/11286/397050